Wanneer ben je alcoholist?
Alcoholverslaving is geen kwestie van wel of niet. Artsen gebruiken elf criteria om de ernst te bepalen. Hier lees je welke dat zijn — zonder oordeel.
In het kort
- Artsen gebruiken 11 criteria (de DSM-5) om vast te stellen of er een alcoholgebruiksstoornis is.
- Bij 2 of meer criteria in één jaar is er sprake van een stoornis.
- 2–3 = licht, 4–5 = matig, 6 of meer = ernstig.
- Herken je jezelf hierin? Dat is geen oordeel, maar een reden om hulp te overwegen.
Wanneer spreek je van een alcoholverslaving?
Of iemand "alcoholist" is, is niet zwart-wit. Artsen gebruiken hiervoor een internationaal handboek, de DSM-5. Daarin staan elf criteria. Zijn er in het afgelopen jaar minstens twee aanwezig, dan spreekt men van een alcoholgebruiksstoornis.12
De 11 criteria
Herken je twee of meer van deze punten in het afgelopen jaar?2
- Vaker of in grotere hoeveelheden drinken dan je van plan was.
- Mislukte pogingen om te minderen of te stoppen.
- Veel tijd kwijt zijn aan drinken en aan het herstellen ervan.
- Een sterke drang of hunkering (craving) om te drinken.
- Door het drinken tekortschieten op werk, school of thuis.
- Blijven drinken ondanks problemen in relaties of met anderen.
- Belangrijke activiteiten of hobby's opgeven of verminderen door alcohol.
- Blijven drinken in situaties die gevaar opleveren (bijvoorbeeld in het verkeer).
- Doorgaan met drinken ondanks lichamelijke of psychische problemen door alcohol.
- Tolerantie: steeds meer nodig hebben voor hetzelfde effect.
- Ontwenningsverschijnselen als je stopt of mindert (zoals trillen, zweten, onrust).
Licht, matig of ernstig
De ernst hangt af van het aantal criteria: bij 2 of 3 gaat het om een lichte stoornis, bij 4 of 5 om een matige, en bij 6 of meer om een ernstige stoornis.13 Die ernstige vorm komt het dichtst bij wat mensen "alcoholisme" of "verslaving" noemen.3
Waarom deze aanpak minder stigmatiserend is
De DSM-5 vervangt de oude, strikte tweedeling "misbruik" versus "afhankelijkheid" door één glijdende schaal van licht tot ernstig. Onderzoek laat zien dat deze indeling meer mensen met beginnende problemen in beeld brengt — juist wanneer hulp nog relatief eenvoudig is — en dat het loslaten van het woord "misbruik" helpt om stigma en veroordeling te verminderen.4
Comparison of DSM-IV and DSM-5 criteria for alcohol use disorders. Addiction Science & Clinical Practice. 2017. PubMed CentralDat is geen oordeel over jou als persoon — het is een signaal dat het goed kan zijn om erover te praten. Een anonieme zelftest en advies vind je bij Jellinek of de Alcohol Infolijn.
Twijfel je over je eigen drinken of dat van iemand anders? Je kunt gratis en anoniem terecht bij de Alcohol Infolijn via alcoholinfo.nl, of bespreek het met je huisarts. Zie ook onze hulppagina.
Veelgestelde vragen
Ben je alcoholist als je elke dag drinkt?
Kun je een lichte alcoholstoornis hebben?
Bronnen
- Jellinek — Wanneer ben je verslaafd aan alcohol? / Wat is de DSM-5? jellinek.nl (geraadpleegd juli 2026).
- Trimbos-instituut, Expertisecentrum Alcohol — Stoornissen in het gebruik van alcohol volgens de DSM-5. trimbos.nl (geraadpleegd juli 2026).
- KNMG — DSM-5: criteria stoornis in het gebruik van middelen. knmg.nl (geraadpleegd juli 2026).
- Katz N, et al. Comparison of DSM-IV and DSM-5 criteria for alcohol use disorders. Addiction Science & Clinical Practice. 2017. PubMed Central